Włókno szklane uczyniło żeglugę przystępną cenowo. Jest mocne, lekkie i nie gnije – i właśnie ta ostatnia cecha sprawia, że zatopiona łódź z włókna szklanego to tak długotrwały problem. Kadłub z włókna szklanego nie znika pod wodą. Powoli rozpada się na coraz mniejsze kawałki, aż to, co było łodzią, rozprasza się w osadzie jako mikroplastik z włókna szklanego. Ten tekst wyjaśnia, jak to się dzieje, co te cząstki oznaczają dla życia w porcie i dlaczego kadłub należy do lądu.

To część naszej serii o tym, dlaczego starej łodzi nigdy nie należy zatapiać ani porzucać.

Z czego zrobione jest włókno szklane

Włókno szklane, czyli laminat poliestrowo-szklany, to włókno szklane zatopione w utwardzonej żywicy, zwykle poliestrowej lub winyloestrowej. Warstwa gelcoatu na zewnątrz nadaje kadłubowi kolor i połysk. W środku wiele łodzi ma rdzenie z balsy, sklejki lub pianki oraz piankę wypornościową pod podłogą. Żywica to tworzywo sztuczne, a po utwardzeniu nie można jej ponownie przetopić.

Jak rozpada się zatopiona łódź z włókna szklanego

Na dnie portu lub zatoki kadłub jest ścierany ze wszystkich stron:

  • Ruch i uderzenia. Prądy, fale i sztormy przesuwają kadłub, ocierają go o skały i pale, a pęknięcia powstają wzdłuż starych napraw i miejsc naprężeń.
  • Ścieranie. Piasek niesiony przez ruch wody szoruje powierzchnię, ścierając gelcoat i odsłaniając laminat.
  • Woda w laminacie. Woda wnika w pęknięcia i rdzeń; rdzenie drewniane gniją, pianka się kruszy, a laminat traci wytrzymałość i rozwarstwia się na płaty.
  • Słońce. Każda część kadłuba odsłonięta podczas odpływu lub blisko powierzchni jest osłabiana przez promieniowanie UV, które czyni żywicę kruchą.

Efektem jest stały strumień fragmentów: najpierw duże kawałki, potem płatki, pasma włókna szklanego i drobne cząstki żywicy. Pianka wypornościowa dokłada własne okruchy plastiku. Taki rozpad porzuconej łodzi może trwać dziesięciolecia, a przez cały ten czas łódź zrzuca materiał.

Mikroplastik z włókna szklanego a życie w porcie

Zanieczyszczenie włóknem szklanym łatwo przeoczyć, bo nie jest tak widoczne jak tęczowy film oleju, ale cząstki trafiają tam, gdzie żerują zwierzęta. Filtratory, takie jak omułki i ostrygi, odcedzają cząstki z wody, a zwierzęta żerujące przy dnie przesiewają osad. Naukowcy z Wielkiej Brytanii zgłaszali fragmenty włókna szklanego w skorupiakach zebranych w pobliżu miejsc, gdzie stare łodzie rozbiera się lub pozostawia na pastwę rozkładu.

Włókna szklane mogą być ostre, a cząstki żywicy mogą nosić pigmenty i dodatki z gelcoatu i laminatu. Gdy fragmenty rozproszą się w osadzie, nie ma praktycznego sposobu, by je zebrać z powrotem. Jedyne realistyczne rozwiązanie to nie dopuścić, by kadłub rozpadał się w wodzie.

Zatopiona łódź z włókna szklanego to problem, który rośnie

Świeżo zatopioną łódź często da się podnieść w jednym kawałku. Łódź, która leży na dnie od lat, może wyjść na powierzchnię w częściach albo wcale, a każdy sezon dokłada gruzu wokół niej. Im dłużej leży, tym droższe i mniej kompletne jest sprzątanie. Dlatego tak ważne jest wczesne zgłoszenie zatopionej łodzi i usunięcie niechcianej łodzi, zanim zatonie.

Dlaczego kadłub należy do lądu

Utylizacja łodzi z włókna szklanego na lądzie nie jest doskonała, bo większość kadłubów nadal trafia na wysypisko, ale jest kontrolowana. Łódź jest opróżniana i rozbierana, metale i wyposażenie trafiają do recyklingu, a kadłub jest cięty z odsysaniem pyłu i wywożony do zakładu, który go przyjmuje. Dzięki temu fragmenty w ogóle nie trafiają do wody. Nasz poradnik o utylizacji i recyklingu łodzi wyjaśnia, gdzie trafia każda część łodzi, w tym o ograniczonych możliwościach recyklingu samego włókna szklanego.

Dla łodzi, która ma jeszcze przyszłość, terminowe naprawy chronią laminat przed wodą i utrzymują ją na powierzchni. Nasza naprawa uszkodzeń kadłuba z włókna szklanego obejmuje pęknięcia, odpryski i rozwarstwienia. Dla tej, która jej nie ma, nasza usługa usuwania i utylizacji łodzi zabierze ją z wody i zdejmie problem z Twoich rąk.

Włókno szklane w wodzie – najczęstsze pytania

Czy włókno szklane rozkłada się w oceanie?

Nie rozkłada się. Rozpada się na mniejsze kawałki – od dużych fragmentów po włókna szklane i cząstki żywicy – które pozostają w środowisku.

Czy fragmenty włókna szklanego to mikroplastik?

Żywica spajająca włókno szklane jest tworzywem sztucznym, więc małe fragmenty laminatu zwykle zalicza się do mikroplastiku, razem z pokruszoną pianką wypornościową.

Co powinno się stać z zatopioną łodzią z włókna szklanego?

Należy ją zgłosić władzom portu i podnieść jak najszybciej, najlepiej w jednym kawałku, a następnie opróżnić, rozebrać i zutylizować na lądzie.